Ο Μυστικός Δείπνος.
Ονομάζεται Μυστικός επειδή περιελάμβανε το Μυστήριο της
Θείας Μετάληψης (άρτος κι οίνος ως Σώμα καμι Αίμα Χριστού). Έλαβε χώρα το βράδυ
της Μεγάλης Πέμπτης, όπου ο Χριστός προανήγγειλε τη Σταύρωσή Του και τον Θάνατό
Του. Ο Ιησούς δήλωσε: αμήν αμήν λέγω υμίν ότι είς εξ υμών παραδώσει με.
Ο Μυστικός Δείπνος και κατά τη διάρκειά του η πρόρρηση του
Θανάτου του Ιησού της τριπλής άρνησης του Πέτρου κι η Προδοσία του Ιούδα
αναφέρονται από όλους τους Ευαγγελιστές.
Ο Ματθαίος αναφέρει ότι την πρώτη ημέρα από τις 7 της Εορτής
των Αζύμων (Εβραϊκό Πάσχα), οι Μαθητές ερώτησαν τον Ιησού γιά τον τόπο
παράθεσης του Πασχαλινού Δείπνου κι Εκείνος θέλησε να περάσει μαζί τους στην
οικία κάποιου, του οποίου το όνομα δεν αναφέρεται. Κατά τη διάρκεια του
Μυστικού Δείπνου, ο Χριστός είπε στους Μαθητές του ότι ένας από αυτούς θα τον
παραδώσει στους εχθρούς του.
Ο καθένας από εκείνους αναρωτιόταν μήπως είναι ο ίδιος που
θα τον προδώσει κι ο Ιησούς τους απάντησε ότι ο Προδότης είναι αυτός που θα
βουτήξει μαζί το χέρι του στην πιατέλα με το ζωμό. Τόνισε ότι ο Υιός του
Ανθρώπου θα φύγει από τη ζωή σύμφωνα με τις Προφητείες, αλλά αλίμονο στον
Προδότη, που καλύτερα γι’ αυτόν θα ήταν να μην είχε γεννηθεί. Στη συνέχεια, ο
Ιούδας ρώτησε, αν είναι αυτός που θα τον προδώσει κι ο Κύριος του απάντησε, σὺ
εἶπας.
Γιατί λέγεται Μυστικός Δείπνος ;
Η λέξη Μυστικός δεν σημαίνει ότι έγινε μυστικά, κρυφά, ότι
δηλαδή ο Ιησούς και οι μαθητές Του κρύβονταν από Γραμματείς, Φαρισαίους ή
Ρωμαίους. Παράγεται από το Μύστης κι αυτός από το μυώ.
Αυτός ο Δείπνος δεν έγινε κρυφά κι απομονωμένα, αλλά γιά ν'
αποκαλύψει, παρουσιάσει και διδάξει στους 12 Μαθητές Του ο Κύριος, ότι το
Μυστήριο της Σταυρικής Του Θυσίας ήδη έχει συντελεστεί.
Ο Δείπνος εκείνης της Πέμπτης λέγεται κι είναι Μυστικός,
διότι μύησε ο Κύριος τους Μαθητές Του και διά των Μαθητών εμάς στη Σωτήριον
Θυσία: Ιερούργησε ο ίδιος τη Σταυρική Θυσία του Γολγοθά.
Με τον Μυστικό Δείπνο ο Χριστός προλαβαίνει τα γεγονότα της
Προδοσίας, της Δίκης, των Παθών, του Γολγοθά και της Θυσίας πάνω στον Σταυρό.
Τα προλαμβάνει διότι είναι παρόντα στην τροφή του Παναγίου Σώματος και του
Τιμίου Αίματός Του. Φάγετε από το Σώμα μου και πίετε από το Αίμα μου, τους
είπε. Είμαι το Εσφαγμένο Αρνίον, είπε, θέλοντας να αποδώσει το νόημα της Θυσίας
Του.
Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα σχετικά με την κουζίνα την Εποχή
που έζησε ο Ιησούς, το περιεχόμενο του Μυστικού Δείπνου, κατά πάσα πιθανότητα,
περιελάμβανε βραστά φασόλια, αρνί, ελιές, πικρά χόρτα, σάλτσα ψαριού, άζυμο
ψωμί κι αρωματικό κρασί. Η μελέτη εκπονήθηκε από δυό Ιταλούς Αρχαιολόγους, οι
οποίοι συγκέντρωσαν κι ανέλυσαν έναν μεγάλο όγκο δεδομένων από εδάφια της
Βίβλου, Εβραϊκά Γραπτά κι αρχαίες Ρωμαϊκές πηγές.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της παραπάνω έρευνας, ο Δείπνος
αποκλείεται να έγινε με τον Ιησού καθισμένο σ' ένα μακρόστενο τραπέζι και τους
Μαθητές του να τον πλαισιώνουν.
Εκείνη την Εποχή, οι Συνδαιτυμόνες σ' επίσημα γεύματα
έτρωγαν ξαπλωμένοι στο έδαφος σε μαξιλάρια, επισημαίνουν οι δύο Μελετητές,
προσθέτοντας ότι χρησιμοποιούσαν κυρίως πέτρινα σκεύη αντί γιά μεταλλικά. Ο
Δείπνος ξεκίνησε με τον Χριστό να πλένει τα πόδια των Μαθητών σ' ένδειξη
μεγάλης Ταπείνωσης. Μετά άρχισαν να τρώνε τον άζυμο άρτο και τα πικρά
χόρτα.
Η Παράδοση επέβαλε κάθε Ενήλικος άνδρας να πιεί 4 ποτήρια
κόκκινο γλυκό κρασί κι ενδιάμεσα ο μικρότερος της παρέας να ρωτάει γιά τη
γιορτή κι ο μεγαλύτερος ν' απαντάει. Στον Μυστικό Δείπνο ο μικρότερος ήταν ο
Ιωάννης κι ο μεγαλύτερος ο Πέτρος.
Με βάσηταπαραπάνω, οι μαθητές τρώνε τον αμνό και τον Χριστό
σιωπηλό να τους παρακολουθεί. Ο ίδιος, αυτός που έλεγε συνέχεια ότι είναι ο
Αμνός του Θεού, στην κατάσταση που βρισκόταν, δεν έφαγε κρέας ούτε φέρεται ν'
άγγιξε κάποιο από τα φαγητά. Το είχε πει εξάλλου από την αρχή: λέγω γαρ υμίν
ότι ουκέτι ου μη φάγω εξ΄αυτού έως ότου πληρωθεί εν τη βασιλεία του Θεού.
Ο Ιησούς Χριστός, αφού ευχαρίστησε, έκοψε τον άρτο σε
τεμάχια και τον μοίρασε στους Μαθητές, λέγοντας τους συστατικούς λόγους του
Μυστηρίου: λάβετε φάγετε· τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου κι αφού ευχαρίστησε, πήρε το
ποτήρι και είπε: τοῦτο γάρ ἐστι τὸ αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης ὸ περὶ
πολλῶν ἐκχυνόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.
Κλείνοντας τον Μυστικό Δείπνο ο Χριστός επισήμανε, ότι δεν
θα πιεί από αυτό το γέννημα της αμπέλου, έως την ημέρα που θα ενωθεί και θα το
πιεί καινό (καινούργιο, φρέσκο) με τους Μαθητές στη Μέλλουσα Βασιλεία. Ο Μάρκος
περιγράφει τα γεγονότα με παρόμοιο τρόπο, προσδίδοντας περισσότερες
λεπτομέρειες στη διαδικασία επιλογής του χώρου του Μυστικού Δείπνου. Αναφέρει
κάποιον που θα συναντήσουν οι Μαθητές, ο οποίος θα φέρει μία στάμνα με νερό,
προτείνοντας να τον ακολουθήσουν στην οικία του Οικοδεσπότη, όπου θα έχει
ετοιμάσει την αίθουσα που θα παρατεθεί ο Δείπνος.
Ο Μυστικός Δείπνος αναφέρεται και στο Ευαγγέλιο του Μάρκου,
καθώς παραδίδεται στους Μαθητές το Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας γιά την Άφεση
Αμαρτιών προς Σωτηρίαν του Ανθρώπου, το οποίο επικυρώνει η Καινή Διαθήκη, καθώς
κι η Υπόσχεση ότι ο Χριστός θα πιεί με τους μαθητές του το γέννημα της αμπέλου
στη μελλοντική Βασιλεία των Ουρανών.
Ο Ευαγγελιστής Λουκάς, κάνει κι αυτός αναφορά σε έναν
άνθρωπο της πόλης που θ' ακολουθήσουν οι Μαθητές στην οικία του, έχοντας ως
σημάδι ότι θα κρατά μία στάμνα με νερό. Παράλληλα, θα ρωτήσουν τον οικοδεσπότη
γιά τον τόπο του καταλύματος. Ο Χριστός διατυπώνει την επιθυμία Του να
δειπνήσει με τους Μαθητές Του γιά το Πάσχα, πριν από το Πάθος κι ότι δεν θα
ξανασυμβεί αυτό πριν τη Βασιλεία του Θεού. Στη συνέχεια, παραδίδει το Μυστήριο
της Θείας Ευχαριστίας, τον άρτο και τον οίνο, το Σώμα και το Αίμα, δίδοντας την
Εντολή στους Μαθητές να πράττουν παρομοίως προς δική Του ανάμνηση, ως Καινή
Διαθήκη. Κατόπιν, ο Κύριος αναφέρει ότι αυτός που θα τον παραδώσει βρίσκεται
στο ίδιο τραπέζι κι αλίμονο σε αυτόν που θα το πράξει. Ο Ίδιος θα πορευθεί
σύμφωνα με τη θέληση του Πατρός. Σε αυτό το σημείο, υπάρχει η αναφορά γιά τη
φιλονικία των Μαθητών γιά το ποιός είναι ο πρώτος ανάμεσά τους, ώστε να λάβουν
την αποστομωτική απάντηση ότι ο πρώτος και μεγαλύτερος ανάμεσά τους, να γίνει
Διάκονος, ακολουθώντας το παράδειγμά Του. Θ' ανταμειφθούν δε οι Μαθητές στη
Βασιλεία, όπου θα κατέχουν Θρόνους και θα κρίνουν τις 12 Φυλές του Ισραήλ.
Ύστερα, ο Ιησούς, προλέγει στον Πέτρο το γεγονός της
άρνησης, αφού πρώτα τον συμβουλεύει να στηρίξει τους Αδελφούς του. Προσθέτει
ότι είναι καιρός να πουλήσουν τα ίματιά τους και ν' αγοράσουν μάχαιρα,
υπονοώντας τους χαλεπούς καιρούς των Διωγμών που επίκεινται.
Σε συνάρτηση με τα παραπάνω, ο Ιωάννης αναφέρει την Προδοσία
του Ιούδα, αλλά τονίζει ιδιαίτερα το Νιπτήρα, καθώς ο Κύριος νίπτει τα πόδια
των Μαθητών, προσπαθώντας να τους διδάξει την Ταπεινοφροσύνη. Έτσι, προκαλεί
την απορία του Πέτρου γιά το πώς ο Διδάσκαλος πράττει κάτι τέτοιο, αρνούμενος
να το αποδεχθεί. Ο Χριστός του λέει ότι αν δεν το δεχθεί δεν θα έχει θέση μαζί
Του. Τελικά ο Πέτρος ζητά να του πλύνει ο Κύριος και τα χέρια και το κεφάλι κι
Εκείνος λέει ότι δεν είναι απαραίτητο, παρά μόνο τα πόδια, διότι είναι καθαρός.
Στη συνέχεια της Διδασκαλίας Του ο Ιησούς παροτρύνει τους
Μαθητές ν' ακολουθήσουν το παράδειγμα που τους έδωσε και να υπηρετούν διά του
νιπτήρος ο ένας τον άλλον. Καταλήγει ότι δεν υπάρχει Δούλος μεγαλύτερος του
Κυρίου του, ούτε Απεσταλμένος μεγαλύτερος από εκείνον που τον έστειλε.
Σ' επόμενο χωρίο προλέγει ότι όπου πρόκειται να πάει δεν
μπορούν να Τον ακολουθήσουν οι Μαθητές και τους προτρέπει να αγαπούν ο ένας τον
άλλον. Τέλος, προφητεύει την τριπλή άρνηση του Πέτρου.
Η Υπερφυής ή Αρχιερατική Προσευχή μετά το Μυστικό Δείπνο,
υπάρχει σε όλους τους Ευαγγελιστές, αλλά πολύ συνοπτικά στους Ματθαίο και
Μάρκο, στο πλαίσιο της αγωνίας της Γεσθημανής και πιό αναλυτικά στον Λουκά κ'
ιδιαίτερα στον Ιωάννη. Ειδικότερα, ξεκινώντας από τον Ματθαίο, ο Ιησούς στη
Γεθσημανή με λυπημένη ψυχή ζήτησε πρώτα από τον Πατέρα ν' απέλθει από Αυτόν το
ποτήρι του Πάθους, σε μία φράση η οποία απηχεί το πέρασμα του Εξολοθρευτή
Άγγελου από τις οικίες των Εβραίων στην Αίγυπτο. Ωστόσο, εύχεται να γίνει το
Θέλημα του Πατρός κι όχι το δικό Του. Επανέρχεται γιά προσευχή, αφού
προηγουμένως έχει επιπλήξει τους Μαθητές που δεν μπορούσαν να ξαγρυπνήσουν μαζί
Του, διότι τὸ μὲν πνεῦμα πρόθυμον, ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής. Τη δεύτερη αυτή φορά,
προσεύχεται, ώστε αν δεν μπορεί να παρέλθει το πικρό αυτό ποτήρι του Πάθους από
το πρόσωπό Του, ας γίνει το Θέλημα του Πατρός. Το ίδιο πράττει και την τρίτη
φορά, μετά την παρότρυνση προς τους Μαθητές.