Η Φεουδαρχική Ευρώπη του Μεσαίωνα.
Μεσαίωνας (476-1492) ονομάζεται η Χρονική Περίοδος της
Ευρωπαϊκής Ιστορίας, από τον 5ο μέχρι τον 15ο αι. Ξεκίνησε με την Κατάλυση του
Δυτικού Ρωμαϊκού Κράτους (476) ή κατ' άλλους με τον θάνατο του Ιουστινιανού Α΄
(565), του Αυτοκράτορα υπό τον οποίο αναβίωσε η παλαιά ισχύς κι έκταση της
Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και τελείωσε συμβατικά το 1492, με την Ανακάλυψη της
Αμερικής. Ο Μεσαίωνας είναι η μεσαία από τις 3 παραδοσιακές διαιρέσεις της
Δυτικής Ιστορίας: Αρχαία, Μεσαιωνική και Νεότερη. Ο Μεσαίωνας με τη σειρά του
παραδοσιακά διαιρείται σε 3 Υποπεριόδους, τον Πρώιμο, τον Ώριμο και τον Ύστερο
Μεσαίωνα.
Ο Μεσαίωνας στην Ευρώπη ήταν μία Χιλιετία Μετασχηματισμού,
που ξεκίνησε με την Πτώση της Δυτικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και σημαδεύτηκε
από τη Φεουδαρχία, την Κυριαρχία της Καθολικής Εκκλησίας, την Ανάπτυξη των
Πόλεων και σημαντικές κρίσεις όπως ο Μαύρος Θάνατος. Διακρίνεται σε Πρώιμο,
Ώριμο κι Ύστερο Μεσαίωνα, με ραγδαία πληθυσμιακή αύξηση και πολιτιστική άνθηση
μετά το 1000.
Η Κοινωνία ήταν Φεουδαρχική, βασισμένη σε σχέσεις Υποτέλειας
μεταξύ Ευγενών και Χωρικών (Manors), με το 90% του πληθυσμού να εργάζεται στη
γη.
Ο Μεσαίωνας οργανώθηκε γύρω από σύνορα, αλλά κυρίως γύρω από
Δεσμούς.
Μετά τον θάνατο του Καρλομάγνου το 814 και τη σταδιακή
αποδυνάμωση της Κεντρικής Εξουσίας στη Δυτική Ευρώπη, η Ασφάλεια δεν μπορούσε
πλέον να εγγυάται από έναν ισχυρό Αυτοκρατορικό Μηχανισμό.
Οι Επιδρομές των Βίκινγκς από τον Βορρά, των Μαγυάρων από
την Ανατολή και των Σαρακηνών από τη Μεσόγειο, δημιουργούσαν έναν Κόσμο
Αβεβαιότητας.
Σε αυτό το περιβάλλον γεννήθηκε η Φεουδαρχία, όχι ως
Οργανωμένη Θεωρία, αλλά ως τρόπος επιβίωσης. Η βάση του Συστήματος ήταν η γη.
Ένας ισχυρός Άρχοντας παραχωρούσε ένα Φέουδο, δηλαδή γη και Δικαιώματα πάνω σε
αυτή, σ' έναν Υποτελή (Βασάλο) [Ο Vasal/Vassal, αναφέρεται ιστορικά στον
Μεσαίωνα, ο οποίος τελούσε υπό την Προστασία ενός ισχυρότερου Άρχοντα, στον
οποίο δήλωνε Υποταγή και Πίστη, προσφέροντας Στρατιωτική ή άλλη Υπηρεσία, με
αντάλλαγμα γη (Φέουδο) και Προστασία. Ουσιαστικά, ήταν ένας Υποτελής ή Δουλοπάροικος.
Σχετίζεται με τη Φεουδαρχική Δομή, όπου ο Βασάλος έδινε Όρκο
Πίστεως στον Κύριό του,
που εξαρτιόταν απόλυτα από αυτόν, Ο Όρκος Υποτέλειας
δεν ήταν Τυπικότητα, ήταν Ιερή Πράξη. Ο Υποτελής γονάτιζε, τοποθετούσε τα χέρια
του μέσα στα χέρια του Κυρίου του κι ορκιζόταν Πίστη. Από εκείνη τη στιγμή, η
Σχέση τους γινόταν Προσωπική και Δεσμευτική].
Στην κορυφή βρισκόταν ο Βασιλιάς, όμως η Εξουσία του δεν
ήταν Απόλυτη. Κάτω του βρίσκονταν μεγάλοι Φεουδάρχες, όπως Δούκες,
Μαρκήσιοι, Κόμητες και Βαρόνοι, που διοικούσαν εκτεταμένες περιοχές.
Αυτοί με τη σειρά τους είχαν δικούς τους Υποτελείς. Έτσι δημιουργήθηκε μία
Πυραμίδα Σχέσεων, όπου κάθε επίπεδο όφειλε Πίστη στο Ανώτερο και παρείχε
Προστασία στον Κατώτερο.
Το Σύστημα λειτουργούσε όσο διατηρούνταν αυτή η ισορροπία.
Όταν οι Δεσμοί διαλύονταν, ξεσπούσαν συγκρούσεις και πόλεμοι.
Στη βάση αυτής της Κοινωνίας βρίσκονταν οι Αγρότες. Πολλοί
ήταν Δουλοπάροικοι, δεμένοι με τη γη που καλλιεργούσαν. Η καθημερινότητά τους
ήταν σκληρή, γεμάτη εργασία στα χωράφια, Φόρους σε Προϊόντα κι Υποχρεωτικές
Αγγαρείες.
Το κάστρο του Φεουδάρχη αποτελούσε Σύμβολο Εξουσίας και
Καταφύγιο σε περιόδους πολέμου.
Η Φεουδαρχία δεν εμφανίστηκε με τον ίδιο τρόπο σε όλη την
Ευρώπη. Στη Γαλλία διαμορφώθηκε έντονα ήδη από τον 10ο αιώνα. Στην Αγγλία πήρε
ιδιαίτερη μορφή μετά τη Νορμανδική Κατάκτηση του 1066, όταν η γη μοιράστηκε σ'
Ευγενείς, που όφειλαν Άμεση Πίστη στον βασιλιά. Στην Κεντρική Ευρώπη, η Εξουσία
παρέμεινε πιο κατακερματισμένη, με ισχυρούς Τοπικούς Άρχοντες και συχνές
Συγκρούσεις Συμφερόντων.
Με την πάροδο των αιώνων, το Σύστημα άρχισε να μεταβάλλεται.
Από τον 13ο αιώνα και μετά, η Ανάπτυξη των Πόλεων και του Εμπορίου ενίσχυσε τον
ρόλο του Χρήματος και περιόρισε τη σημασία της γης ως μοναδικής Πηγής Εξουσίας.
Οι Βασιλείς ενίσχυσαν τη Διοίκησή τους και δημιούργησαν Μόνιμους Στρατούς,
μειώνοντας σταδιακά τη δύναμη των μεγάλων Φεουδαρχών.
Η Φεουδαρχία δεν εξαφανίστηκε, μετασχηματίστηκε κι
υποχώρησε, καθώς οι Ευρωπαϊκές Κοινωνίες πέρασαν σε νέες Μορφές Οργάνωσης.
Όμως, γιά αιώνες απετέλεσε τον σκελετό της Μεσαιωνικής Ζωής.
Ήταν ένας Κόσμος όπου η Πίστη είχε Νομική και Κοινωνική Βαρύτητα, η γη σήμαινε
Δύναμη κι ένας Όρκος μπορούσε να ενώσει ή να διαλύσει ολόκληρα Βασίλεια. Δεν
ήταν μόνο ένα Σύστημα Εξουσίας, αλλά ένας τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι
προσπάθησαν να επιβιώσουν σε μιά Εποχή Ανασφάλειας.