Βασίλειος Γκίκας Οικονομολόγος, Ακαδημαϊκός.
"Ο Χωροχρόνος".
Εισαγωγή.
Η ονομασία Χωρόχρονος σχετίζεται ετυμολογικά με τις λέξεις
Χώρος και Χρόνος. Είναι το Σύμπλεγμα του Χώρου και του Χρόνου.
Ο Χωροχρόνος και τα Δομικά Στοιχεία του.
Ο Χωροχρόνος στα πλαίσια της εκάστοτε Θεώρησης.
α) στα πλαίσια της Νευτώνειας Φυσικής, β) στα πλαίσια της
Σχετικότητας γ) στα πλαίσια των Σύγχρονων Θεωριών, που προσπαθούν να μας δώσουν
μιά ενοποιημένη Θεωρία γιά τα πάντα, μέσω μίας Κβαντικής Θεωρίας της Βαρύτητας.
α) Στα πλαίσια της Νευτώνειας Φυσικής και μέχρι και την
Ειδική Σχετικότητα, ο Χωροχρόνος είναι το απόλυτο σκηνικό πάνω στο οποίο
διαδραματίζονται τα πάντα. Η μόνη διαφορά του Νευτώνειου Χωροχρόνου από τον
Χωροχρόνο της Ειδικής Σχετικότητας είναι ότι στη μεν πρώτη περίπτωση ο Χώρος κι
ο Χρόνος ανεξάρτητα, είναι απόλυτοι, στη δεύτερη ο Χωροχρόνος έχει απόλυτο
χαρακτήρα μόνο ως μιά αδιαίρετη Οντότητα, ενώ το κάθε ένα από τα στοιχεία του,
Χώρος και Χρόνος εξαρτώνται από τον εκάστοτε Παρατηρητή, από την όλη φυσική του
κατάσταση.
β) Στη Γενική Σχετικότητα ο Χωροχρόνος από ένα αδρανές,
αμέτοχο υπόβαθρο, γίνεται ένα ενεργό δυναμικό αντικείμενο, που συμμετέχει,
συνδιαμορφώνει τα δρώμενα και διαμορφώνεται με τη σειρά του από αυτά. Ο
Χωροχρόνος αποκτά κι άλλες εσωτερικές ιδιότητες, όπως η καμπυλότητα, που μπορεί
να συσχετιστεί με την ελαστικότητά του, ως δυναμικό ελαστικό μέσο. Μέχρι και τα
πλαίσια της Γενικής Σχετικότητα, ο Χωροχρόνος δεν έχει δομικά συστατικά από τα
οποία ν' αποτελείται, παρά μόνο ιδιότητες. Είναι ένα πράγμα, μιά Οντότητα. Στην
Ειδική Θεωρία Σχετικότητας και στην Γενική Θεωρία Σχετικότητας, ο Χρόνος κι ο
Τρισδιάστατος Χώρος θεωρούνται ως μία Τετραδιάστατη Πολλαπλότητα (manifold),
που λέγεται Χωρόχρονος.
&
γ) Αυτή η εικόνα αλλάζει, στα πλαίσια των πιό Σύγχρονων
Θεωριών και της Κβαντικής Θεώρησης της Βαρύτητας. Ο Χωροχρόνος, όπως τον
αντιλαμβανόμαστε μακροσκοπικά, δεν είναι μία Θεμελιώδης Οντότητα, αλλά μιά
αναδυόμενη μορφή, όπως ένα ρευστό ή ένα ελαστικό στερεό, που μοιάζει να είναι
ένα συνεχές μέσο, αλλά στην πραγματικότητα αποτελείται από πολλά μικροσκοπικά
άτομα που δεν μπορούμε να διακρίνουμε σε μεγάλη κλίμακα, αλλά που οι ιδιότητές
του, όπως και γιά το ρευστό ή το στερεό, εξαρτώνται από τις ιδιότητες των
δομικών συστατικών του.
Το πεδίο αυτό της έρευνας είναι ακόμα εντελώς ανοιχτό κι
έτσι δεν μπορεί να ειπωθεί ποιά είναι αυτά τα θεμελιώδη δομικά συστατικά, αλλά
υπάρχουν διάφορες προτάσεις, όπως είναι για παράδειγμα οι Χορδές κι οι Βρόγχοι,
που προτείνουν αντίστοιχα η Θεωρία των Χορδών [η Θεωρία των Χορδών εισάγει
επιπλέον Χωρικές Διαστάσεις, οπότε οδηγούμαστε στον 11/12-διάστατο Χωρόχρονο]
κι η Κβαντική Θεωρία Βρόγχων.
Γιά το αν ο Χωροχρόνος δημιουργεί νέο Χώρο όταν
διαστέλλεται, η αντίληψη του τι σημαίνει Διαστολή, είναι μιά αντίληψη που
προκύπτει από την καθημερινή μας Εμπειρία που μας παραπλανεί.
Στην καθημερινότητα, τεντώνουμε ένα λάστιχο ή φουσκώνουμε
ένα μπαλόνι και το βλέπουμε να μεγαλώνει μέσα στον Χώρο των 3 Διαστάσεων κι
έτσι έχουμε συνδέσει τη διαστολή με αυτή τη διόγκωση μέσα στις 3 Διαστάσεις.
Αλλά, όταν μιλάμε γιά Διαστολή του Χωροχρόνου ή Διαστολή του Σύμπαντος, δεν
μιλάμε γι' αυτό: μιλάμε γιά μεταβολές των εσωτερικών ιδιοτήτων του Χωροχρόνου
κι όχι γιά μεταβολές εξαιτίας της εμβάπτισής του μέσα σ' έναν Χώρο μεγαλύτερης
διάστασης, όπως το λάστιχο ή το μπαλόνι.
Ο Τετραδιάστατος Χωροχρόνος δεν χρειάζεται να είναι μέσα σε
έναν άλλο Χώρο μέσα στον οποίο να διαστέλλεται. Η διαστολή/συστολή εκφράζει την
εσωτερική αλλαγή στην κλίμακα του Χώρου: στις ιδιότητες που σχετίζονται με τη
μέτρηση αποστάσεων, που προκύπτει επειδή ο Χωροχρόνος μπορεί να είναι
Δυναμικός. Αυτή η ιδέα της σύνδεσης της διαστολής με το μεγάλωμα και τη
δημιουργία Χώρου, είναι η προκατάληψη της καθημερινής μας Εμπειρίας με πράγματα
χαμηλότερης διάστασης μέσα σ' έναν Τρισδιάστατο Χώρο. Το Σύμπαν διαστέλλεται
χωρίς να χρειάζεται να διαστέλλεται μέσα σε κάτι άλλο κι έτσι δεν χρειάζεται να
μεγαλώνει, καταλαμβάνοντας περισσότερο από αυτό το άλλο.
Ένα άλλο παράδειγμα είναι η Καμπυλότητα: είναι εσωτερική του
ιδιότητα που εκφράζει εγγενείς γεωμετρικές του ιδιότητες (όπως το ότι το
άθροισμα των γωνιών ενός τριγώνου μπορεί να είναι μεγαλύτερο από 180 μοίρες).
Ο Χωροχρόνος, οι Επιλογές μας κι οι Οικονομικές μας Ανάγκες.
Ο Χωροχρόνος στην Οικονομία.
Τα Μέσα που έχουμε γιά να ικανοποιήσουμε τις Ανάγκες μας,
είναι περιορισμένα, αφού ζούμε σ' έναν Κόσμο Σπανιότητας: οι διαθέσιμοι Πόροι
είτε είναι ανεπαρκείς σε μία δεδομένη στιγμή είτε κακά μοιρασμένοι μέσα στον
Χώρο. Ακόμη κι αν είχαμε άφθονους Πόρους, περισσότερους απ' ό,τι χρειάζεται
όσες κι αν ήταν οι Ανάγκες μας, πάλι θα περιοριζόμασταν από τον Χρόνο, ο οποίος
ίσως είναι ο σπανιότερος από όλα τ' Αγαθά.
Ο Χρόνος, μαζί με τον Χώρο, είναι η ίδια μας η ζωή, οπότε
μας απασχολεί και μέσα από μία Φιλοσοφική και Φυσική Θεώρησή τους: Χρόνος είναι
ο αριθμός (το Μέτρο) της Κίνησης, επιπλέον, είναι ο Σκόπιμος, χωρίς γυρισμό κι
ανεπανάληπτος Χρόνος ύπαρξης και διατήρησης ενός μεμονωμένου Όντος, μέσα απ'
όλες τις εναλλασσόμενες μορφές του (Φυσικός Χρόνος). Ο Χρόνος του μεμονωμένου
Όντος είναι ταξινομημένος στον Κοινό κι Υπερβατικό Χρόνο, τον οποίο η Σύγχρονη
Επιστήμη της Φύσης επιχειρεί να υπολογίσει ως Ιστορικό Χρόνο στη μέχρι τώρα
διάρκειά του (Κοσμικός Χρόνος). Από τη συσχέτιση της Εμπειρίας του Χρόνου με τη
μεταβολή των Οργανικών Πραγμάτων, από την Εποχή του Πλάτωνος (427 - 347 π.Χ.)
και του Αριστοτέλη (384 ή 383 - 322 ή 321 π.Χ.), αναπτύχθηκε η προσανατολισμένη
έννοια του Αντικειμενικού Χρόνου στον Χώρο, που παριστάνεται σε μία συνεχή
σειρά Χρονικών Σημείων, στην οποία έχει τη θέση της κάθε στιγμιαία κατάσταση
των Συμβάντων της Πραγματικότητας. Αλλ' αυτός ο Αντικειμενικός Χρόνος δεν είναι
μετρήσιμος, εφόσον η αρχή του μας είναι άγνωστη ή εφόσον τον δούμε ως Άπειρο
στο Παρελθόν ή στο Μέλλον εκτεινόμενο Κοσμικό Κύμα (Εικονικός Χρόνος), έτσι,
μας είναι πιό εύκολο να μετρήσουμε μάσα σε αυτόν, αλλά, μόνο Σχετικά Μήκη. Όπως
ο Χώρος, έτσι κι ο Χρόνος είναι μιά αναγκαία Παράσταση του Υποκειμένου και
μάλιστα, της Εσωτερικής του Αίσθησης: είναι το σύνολο των Σχέσεων, μιά Ιδανική
Ενότητα: διάφοροι Χρόνοι είναι μόνο μέρη του ίδιου Χρόνου. Χώρος είναι η γνωστή
από την Πείρα μας έκταση, που ορίζεται από τον Αισθητό Ορίζοντα και που είναι
γεμάτη από Υλικά Πράγματα, διαρθρωμένη προς τα πάνω-κάτω, δεξιά-αριστερά και
κοντά-μακριά. Η γνώση του Χώρου εξαρτάται από την ποιότητα κι από την ποσότητα
των Πραγμάτων, από τη φυσική κατάσταση κι από τη θέση του Παρατηρητή, δηλαδή,
από τη φυσική του κατάσταση κι από το μέρος οπού παρατηρεί κάθε φορά τον Χώρο
(Θέση θεώρησης του Χώρου). Γιά την Επιστήμη, το Πρόβλημα του Χώρου συνίσταται
στο εάν προϋπάρχει στη Συνείδησή μας ή η έννοιά του κι εμείς την προβάλλουμε
στον Εξωτερικό Κόσμο ή αντίστροφα, εάν ο Εξωτερικός Χώρος επιδρά σ' εμάς και
μας δημιουργεί αυτήν την έννοια.
Τέλος, διακρίνουμε τον Χώρο ως: 1) Αισθητό Χώρο, μέσα στον
οποίο εκτυλίσσονται τα Φυσικά Φαινόμενα και τον οποίο αντιλαμβανόμαστε με τη
Συνεργασία όλων των Αισθήσεών μας (Απτικός, Κινητικός κι Οπτικός Χώρος). &
2) Γεωμετρικό Χώρο, ο οποίος είναι συνεχής, απέραντος, πολυδιάστατος,
ομοιογενής κ' ισότροπος. Από την πλευρά της Φυσικής, επειδή πλέον είναι
αδύνατον να γίνει διαχωρισμός του Χρόνου και του Χώρου, αφού αποδείχτηκε ότι
συνυπάρχουν ως αδιάσπαστες έννοιες, οι Φυσικοί οδηγήθηκαν στη χρήση του Χωροχρόνου
των 4 Διαστάσεων (Χώρος του Minkowski: Minkowski's Space), ο οποίος δεν μπορεί
ν' αποδοθεί κλασικά. Στον Χρονοχώρο η Μάζα ενός Συστήματος δίνεται από το
αναλλοίωτο μήκος, κατά τους μετασχηματισμούς, του Ολλανδού Φυσικού Hendrik
Antoon Lorentz, ενός ανύσματος αυτού του τετραδιάστατου Χώρου (Τετράνυσμα) του
τετρανύσματος Ορμής-Ενέργειας.
Οι Επιλογές μας κατά την Οικονομική Επιστήμη.
Επιλογές είναι εκείνες οι Πράξεις γιά την προτίμηση ενός
τρόπου ενέργειας αντί άλλου και βρίσκονται στο κέντρο του Οικονομικού
Προβλήματος.
Η Οικονομική Επιστήμη ενδιαφέρεται ευρύτατα γιά τις Αρχές
που εξηγούν τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι Επιλογές, αφού
οφείλουμε ν' αποφασίζουμε γιά το πώς θα χρησιμοποιούμε τα Περιορισμένα Μέσα
μας, ώστε να πετύχουμε την πληρέστερη δυνατόν Ικανοποίηση των Αναγκών μας.
Επειδή δε οι Ανάγκες μας είναι αδύνατον να ικανοποιηθούν πλήρως και τα
περιορισμένα Διαθέσιμα Μέσα μπορούν να χρησιμοποιούνται γιά την επίτευξη
διαφόρων Σκοπών κι οι δεδομένοι Σκοποί κατά διαφόρους τρόπους, θα πρέπει να
υπάρχει πάντοτε Επιλογή μεταξύ των Σκοπών και μεταξύ των Μέσων. Αυτές οι
Αποφάσεις, γιά τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να κερδίζουμε τα προς το ζην,
γιά τον τρόπο της μοιρασιάς των Δαπανών μας και γιά τον τρόπο της Παραγωγής
Αγαθών, αποτελούν διαφορετικές όψεις στο ίδιο Βασικό Πρόβλημα της Επιλογής και
που μπορούν να παρθούν με πολλούς τρόπους (π.χ.: αν υπάρχει ένα Αγρόκτημα με
μία καθορισμένη, σ' ένα είδος, Χρήση, τότε το θέμα είναι Τεχνικό, αφού θα
πρέπει να βρεθεί ο καλύτερος τεχνικός τρόπος γιά να παραχθεί το συγκεκριμένο
Προϊόν, ενώ αν θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί γιά περισσότερες από μία
Καλλιέργειες, τότε θα υπάρχει Οικονομικό Πρόβλημα, αφού θα πρέπει να μελετηθεί
ποιά/ποιές Καλλιέργεια/ες θα συμφέρει καλύτερα γιά Παραγωγή). Με βάση αυτό το
παράδειγμα, ας δούμε πώς μπορεί ν' αντιμετωπίσει μιά οποιαδήποτε Οικονομία,
ανεξάρτητα από το επίπεδό της, το καίριο αυτό Πρόβλημα:
1) Πάντοτε σε συνάρτηση με τις Ανάγκες, εξετάζεται το είδος
των Προϊόντων που μπορούν να παραχθούν.
2) Ο τρόπος Παραγωγής των Αγαθών, αφού σχεδόν κάθε Αγαθό
μπορεί να παραχθεί με διάφορες Μεθόδους, γι' αυτό, κάθε Οικονομία θα πρέπει να
εκείνη/ες Μέθοδο/ους που αρμόζει/ουν προς τα διαθέσιμα Παραγωγικά της Μέσα, που
διακρίνονται σε δύο βασικές Μεθόδους Παραγωγής: α΄) τη Μέθοδο Παραγωγής Έντασης
Εργασίας, που εφαρμόζεται σ' εκείνες τις Οικονομίες που υπάρχει άφθονη Εργασία,
αλλά υπάρχει έλλειψη Κεφαλαίων & β΄) τη Μέθοδο Παραγωγής Έντασης Κεφαλαίου,
που εφαρμόζεται σ' εκείνες τις Οικονομίες που ο Συντελεστής "Κεφάλαιο",
με την οποιαδήποτε μορφή του, βρίσκεται σε σχετική επάρκεια, αλλά ο Συντελεστής
"Εργασία" βρίσκεται σε ανεπάρκεια.
3) Ο τρόπος Διανομής των Αγαθών που παράγονται, διότι οι
διάφοροι Συντελεστές της Παραγωγής, που παίρνουν μέρος στην Παραγωγή των Αγαθών
και των Υπηρεσιών μέσα σε μιά Οικονομία, αμείβονται γιά τις Υπηρεσίες που
προσφέρουν στην Παραγωγική Διαδικασία: έτσι, οι Εργάτες αμείβονται γιά την
Εργασία τους, οι Κάτοχοι γης γιά τη γη που νοικιάζουν κι οι Κεφαλαιούχοι γιά τα
Κεφάλαια που δανείζουν. Το πρόβλημα που προκύπτει είναι ο τρόπος με τον οποίο
πρέπει να μοιράζονται τ' Αγαθά ανάμεσα στις Κοινωνικές Ομάδες που προσφέρουν
τις Υπηρεσίες τους, γιά να μπορέσουν να παραχθούν αυτά τ' Αγαθά.
4) Το Πρόβλημα της πιό αποδοτικής χρησιμοποίησης των
Διαθεσίμων Παραγωγικών Μέσων: η χρησιμοποίησή τους θα πρέπει να γίνεται κατά
τέτοιο τρόπο, ώστε να κατορθώνεται η μέγιστη δυνατή απόδοσή τους, αλλά
ταυτοχρόνως, τ' Αγαθά που παράγονται από τη χρησιμοποίηση αυτών των Μέσων, να
δίνουν στ' Άτομα τη μέγιστη δυνατή Ικανοποίηση. Αυτό είναι Πρόβλημα
Αποτελεσματικής Κατανομής των Παραγωγικών Μέσων, ανάμεσα στους διάφορους
Οικονομικούς Σκοπούς, με Κριτήρια: α΄) την αποτελεσματικότερη χρησιμοποίησή
τους & β΄) τη μεγίστη δυνατόν Ικανοποίηση των Ατόμων.
5) Η πλήρης απασχόληση των Συντελεστών: με βάση τα
προηγούμενα, τα Παραγωγικά Μέσα βρίσκονται σε Ανεπάρκεια, οπότε φαίνεται
παράδοξο το γεγονός των Υποαπασχολουμένων Παραγωγικών Συντελεστών κι αν οι
λόγοι τους διαφέρουν από Χώρα σε Χώρα, το βασικό μέλημα της Οικονομικής
Πολιτικής είναι η όσον το δυνατόν μεγαλύτερη Απασχόλησή τους. &
6) Το Πρόβλημα της Οικονομικής Ανάπτυξη, διότι η Παραγωγική
Ικανότητα -που είναι η Ικανότητα μιάς Οικονομίας ν' αυξάνει το Παραγωγικό της
Δυναμικό-, σε άλλες Χώρες αυξάνει με ταχύ ρυθμό, σε άλλες με αργό, σε άλλες
παραμένει στάσιμη και σε άλλες φθίνει. Η Παραγωγική Ικανότητα μιάς Οικονομίας
αποτελεί ίσως το σημαντικότερο Πρόβλημα διότι, από αυτήν εξαρτάται το Επίπεδο
Διαβίωσης ενός Λαού, κατά συνέπεια, η Οικονομική κι η Κοινωνική Ευημερία και
Πρόοδος.
Σε μία Κοινωνία είναι δυνατόν η Επιλογή να κατευθύνεται
σχεδόν αποκλειστικά από τις Συνήθειες, π.χ.: ν' απασχολούμαστε σε διάφορες
Εργασίες, σύμφωνα με την Κοινωνική μας προέλευση η δε Παραγωγή κι η Κατανάλωση
να οργανώνονται σύμφωνα με Παραδοσιακά Πρότυπα. Σε κάποια άλλη Κοινωνία, μπορεί
η Επιλογή ν' ασκείται μόνο από μία μικρή Άρχουσα Ομάδα κι έτσι η Εργασία να
γίνεται με Διαταγές (Διαταγμένη Εργασία), παρά με Υλική Αμοιβή κι η Κατανάλωση
των Αγαθών να κατευθύνεται από το ίδιο το Κράτος (Κατευθυνόμενη Οικονομία). Σε
μία τρίτη, η Οικονομία μπορεί να κατευθύνεται Κυριαρχικά, από ένα Σύστημα
Τιμών, οπότε κι ενδιαφέρει την Οικονομική Επιστήμη περισσότερο από τις άλλες
δυό, αλλά, η Οικονομική Θεωρία είναι χρήσιμη οπουδήποτε υπάρχει ή μπορεί να
εκφραστεί Επιλογή, σε διάφορους Βαθμούς, μέσα από έναν Μηχανισμό Τιμών. Αφού
δεν μπορούμε να έχουμε και να κάνουμε τα πάντα ταυτόχρονα, οφείλουμε να κάνουμε
Επιλογές: γιά να πετύχουμε λοιπόν έναν Σκοπό, αναγκαζόμαστε να θυσιάσουμε
άλλους Σκοπούς, κατά ένα μέρος ή εξ ολοκλήρου κι έτσι να μην εφαρμόσουμε Μέσα
και Περιορισμένο Χρόνο γιά την πραγματοποίησή τους. Συνεπώς, κάθε Επιλογή
συνοδεύεται κι από μία Θυσία, ένα Κόστος Ευκαιρίας, το οποίο είναι η θυσία που
υφίσταται ένα Οικονομικό Υποκείμενο, όταν προβαίνει σε μιά Επιλογή μεταξύ
πολλών Ενεργειών: π.χ.: όταν το Οικονομικό Υποκείμενο χωράει μόνο σε μιά Ειδική
Δραστηριότητα, λ.χ. σε μία Παραγωγή, τότε το Κόστος το οποίο υφίσταται
συνίσταται στην Αξία των Ευκαιριών που δεν επωφελήθηκε αυτό το Υποκείμενο,
δηλαδή, την Αξία των Αγαθών κι Υπηρεσιών που δεν μπορούν να δημιουργηθούν
αλλού, αφού οι Πόροι που χρησιμοποιήθηκαν δεν είναι πλέον διαθέσιμοι γιά
κάποιες άλλες Δραστηριότητες. &
Οι Οικονομικές μας Ανάγκες.
Οι Οικονομικές μας Ανάγκες χωρίζονται σε: 1) Ατομικές, που
είναι Ιδιωτικές Ανάγκες κι απορρέουν από το γεγονός ότι υπάρχουμε ως Ψυχοφυσικά
Όντα, που συγκρινόμαστε και διακρινόμαστε οι μεν από τους δε & 2) στις
Συλλογικές ή Κοινωνικές που προκύπτουν από τη ζωή μας, η οποία είναι Ομαδική κι
Οργανωμένη.
Αν και τα Φυσικά Φαινόμενα, όπως η βροχή, τα Φαινόμενα που
δεν συνεπάγονται κάποια χρησιμοποίηση Αγαθών, όπως ο περίπατος, ή τα Γεγονότα
που είναι αδιάφορα ή κι αντίθετα προς την Ικανοποίησή μας, όπως ο Πόλεμος,
έμμεσα μπορούν να γίνουν Οικονομικά Φαινόμενα, αν συνιστούν το ενδιάμεσο στάδιο
Φαινομένων, τα οποία είναι Οικονομικά, κατ' άμεσο τρόπο: αποχέτευση ομβρίων
υδάτων, συντήρηση της Υγείας μας ή Κατακτητικοί Οικονομικοί Πόλεμοι Η
Σπανιότητα των Μέσων, η Επιλογή μεταξύ Σκοπών και Κόστους, αυτές είναι οι 3
Ιδέες που επιτρέπουν να κατανοηθεί η Ουσία της Οικονομικής Δραστηριότητας κι η
Ορμή να χρησιμοποιηθεί ένα Εισόδημα, να διευρυνθούν Εργασίες, να οργανωθεί η
Παραγωγή, καθώς και να μοιραστεί ο Χρόνος μας, αυτό το τόσο απρόβλεπτο, σπάνιο
και πολύτιμο Αγαθό μας, μεταξύ Εργασίας - Ψυχαγωγίας, Αγρύπνιας - Ύπνου κ.λ.π.
Από όλα αυτά βγαίνει πως αν υπήρχαν άφθονα Οικονομικά Μέσα,
θα μπορούσαμε να ικανοποιήσουμε πάρα πολλές από τις Απεριόριστες Ανάγκες μας,
οπότε, δεν θα υπήρχαν Οικονομικά Προβλήματα (αν και τουλάχιστον το Φιλοσοφικό
Ζητούμενο είναι ο περιορισμός των όποιων Αναγκών μας κι όχι η προσπάθεια γιά
κάλυψη όλο και περισσοτέρων Αναγκών μας, κατευθυνόμενων τεχνητά από το
Οικονομικό Σύστημα), με συνέπεια να μην υπήρχε, σχεδόν καθόλου, η Οικονομική
Επιστήμη, αφού μα τ΄ άφθονα, τουλάχιστον, Οικονομικά Μέσα δεν μπορούμε ν'
αγοράσουμε νερό σε κατάξερο μέρος, πολύ δε περισσότερο, Χρόνο. Επίσης, αν
υπήρχε, από κάθε Οικονομικό Μέσο, μόνο μιά Ανάγκη γιά Ικανοποίηση, τότε το
τυχόν Πρόβλημα δεν θα ήταν Οικονομικό, αλλά Τεχνικό, αφού, όπως αναφέρθηκε και
πιό πάνω, μόνο όταν υπάρχουν περισσότερες από μιά Ανάγκες γιά Ικανοποίηση
υπάρχει κι Οικονομικό Πρόβλημα: γιά το πώς θα κατανεμηθούν οι Διαθέσιμοι
Οικονομικοί Πόροι στις διάφορες εναλλακτικές λύσεις τους.
Όπως ανέφερα πιό πάνω, η Πάλη κατά της Σπανιότητας είναι
χαρακτηριστικό της Οικονομικής μας Δραστηριότητας, ασχέτως αν ζούμε σε μιά
ερημιά, οπότε οφείλουμε να κάνουμε Επιλογές ή αν ανήκουμε σε κάποια Κοινότητα,
της οποίας το κάθε Μέλος έχει εξειδικευτεί, δηλαδή επικεντρώνει τις προσπάθειές
του σε μία μόνο Δραστηριότητα, προς όφελος όλων των άλλων Μελών, αφού οι
συνολικοί Πόροι μοιράζονται με την Ανταλλαγή μεταξύ όλων. Η διαδικασία με την
οποία διεξάγεται η Πάλη κατά της Σπανιότητας μπορεί ν' αναλυθεί ως εξής: τα
Οικονομικά Υποκείμενα, γιά να καλύψουν τις Ανάγκες τους προσπαθούν να
καλυτερεύσουν την κατάστασή τους, με το να προβούν σε Πράξεις Παραγωγής κι
Ανταλλαγής, που αφορούν Αγαθά κι Υπηρεσίες και που προορίζονται γιά την
Κατανάλωση.